QUY TRÌNH NGHIỆM THU CỐT THÉP TRƯỚC KHI ĐỔ BÊ TÔNG

Nghiệm thu cốt thép là công việc mà thầu nào cũng phải làm kỹ trước khi bê tông che khuất toàn bộ kết cấu bên trong. Chỉ một vị trí thiếu thép, sai khoảng cách, kê không đủ chiều dày hay nối thép không đúng bản vẽ cũng có thể trở thành lỗi rất khó khắc phục sau khi đổ. Phải kiểm tra có trình tự từ hồ sơ, chủng loại thép, bố trí, neo nối, lớp bảo vệ cho đến ván khuôn và các chi tiết chôn sẵn. Bài viết dưới đây sẽ trình bày từng bước để thầu có thể kiểm soát công việc chặt chẽ hơn trước giờ đổ bê tông.

Nghiệm thu cốt thép là gì và thực hiện khi nào?

Thời điểm phù hợp là sau khi phần cốt thép của cấu kiện đã được lắp dựng hoàn chỉnh nhưng trước khi bê tông được đưa vào ván khuôn. Với sàn, dầm có hệ thống điện nước âm, nên kiểm tra sau khi các ống kỹ thuật, hộp điện, sleeve và chi tiết chôn sẵn cơ bản đã được bố trí xong. 

Vì sao phải nghiệm thu cốt thép trước khi đổ bê tông?

Lý do quan trọng nhất là thép thuộc nhóm công việc sẽ bị che khuất. Khi bê tông đã đông cứng, muốn xác định một thanh thép có nằm đúng vị trí hay không sẽ khó hơn rất nhiều, chưa nói đến việc sửa chữa có thể phải khoan, đục và áp dụng giải pháp gia cường.

Nghiệm thu cốt thép cần kiểm tra những gì?

Cần xem đồng thời vật liệu và trạng thái lắp dựng. Phải xác nhận đúng loại thép, đường kính và số lượng theo thiết kế. Sau đó kiểm tra kích thước gia công, vị trí thanh chủ, thép cấu tạo, đai, khoảng cách, cao độ, vị trí nối, chiều dài neo, cách buộc và khả năng giữ ổn định khi thi công bê tông.

Thép không nên dính bùn đất, dầu mỡ hay các chất làm ảnh hưởng bất lợi đến liên kết với bê tông. Đồng thời phải bố trí con kê phù hợp để duy trì khoảng cách giữa thép và ván khuôn trong suốt quá trình đổ, đầm.

Căn cứ và hồ sơ cần chuẩn bị khi nghiệm thu cốt thép

Kiểm tra ngoài công trường mà không có hồ sơ đối chiếu rất dễ biến thành kiểm tra theo kinh nghiệm cá nhân.

Các căn cứ, tiêu chuẩn áp dụng khi nghiệm thu

Trong thực tế xây dựng tại Việt Nam, công tác kết cấu bê tông và bê tông cốt thép thường cần đối chiếu các tiêu chuẩn hiện hành có liên quan, trong đó TCVN 4453:1995 là tài liệu quen thuộc về thi công và nghiệm thu kết cấu bê tông, bê tông cốt thép toàn khối. Tuy nhiên, không nên lấy một tiêu chuẩn duy nhất rồi áp cho mọi trường hợp. Kỹ sư phải xem danh mục tiêu chuẩn của hồ sơ thiết kế và yêu cầu cụ thể của dự án, đặc biệt đối với công trình công nghiệp hoặc dự án sử dụng hệ tiêu chuẩn riêng.

Bản vẽ và hồ sơ cần đối chiếu trước khi kiểm tra

Ở công trường, thầu nên ưu tiên sử dụng bản vẽ kết cấu mới nhất đã được phép thi công.

Khi kiểm tra dầm, không chỉ nhìn mặt bằng kết cấu mà còn phải xem mặt cắt, chi tiết thép tăng cường, thép gối, thép bụng, vị trí nối và ghi chú thiết kế. Với sàn cũng cần đối chiếu thép lớp trên, lớp dưới, thép mũ, thép tăng cường quanh lỗ mở. Hồ sơ xuất xưởng, chứng chỉ chất lượng và kết quả thí nghiệm vật liệu theo yêu cầu dự án cũng cần được quản lý để xác nhận nguồn vật liệu đưa vào công trình.

Quy trình nghiệm thu cốt thép tại công trường trước khi đổ bê tông

Bước 1: Kiểm tra chủng loại, đường kính và số lượng cốt thép

Bắt đầu từ loại thép được đưa vào sử dụng, sau đó kiểm tra đường kính từng nhóm thanh và đếm số lượng tại các vị trí và khu vực chịu lực quan trọng. Không nên chỉ dựa vào cảm giác nhìn đường kính bởi D16 và D18 khi đặt trong một hệ thép dày đôi lúc không dễ phân biệt bằng mắt.

• Với dầm, cần kiểm tra riêng thép trên, thép dưới, thép tăng cường và thép cấu tạo.
• Với cột phải kiểm tra số lượng thanh dọc và đai.
• Với sàn cần xác định đường kính và bước thép theo từng phương, chú ý các dải tăng cường quanh cột, gối, lỗ mở theo bản vẽ.

Bước 2: Kiểm tra gia công, hình dạng và kích thước cốt thép

Thép đúng đường kính chưa có nghĩa là đã đạt. Thanh sau khi cắt, uốn phải có hình dạng và kích thước phù hợp chi tiết thiết kế. Các thanh đai, thép mũ, thép neo hoặc thanh uốn sai kích thước có thể làm thay đổi vị trí làm việc của thép khi lắp vào cấu kiện.

Bước 3: Kiểm tra vị trí và khoảng cách cốt thép

Phải dùng thước đo chứ không nên ước lượng. Với thép sàn ghi D10a200, chẳng hạn, phải kiểm tra bước bố trí thực tế theo bản vẽ và chú ý những khu vực có thay đổi mật độ thép.

Ngoài khoảng cách theo phương ngang còn phải kiểm tra cao độ các lớp thép. Thép mũ ở vùng gối rất dễ bị giẫm tụt trong quá trình đi lại. Trường hợp này số lượng thanh vẫn đủ nhưng vị trí làm việc của chúng đã thay đổi, vì vậy cần bố trí biện pháp kê và đường đi cho công nhân hợp lý.

Bước 4: Kiểm tra chiều dài neo và vị trí nối cốt thép

Chiều dài neo và nối không nên áp dụng một con số truyền miệng cho tất cả đường kính và mọi cấu kiện. Phải kiểm tra theo bản vẽ, chỉ dẫn thiết kế và yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho từng vị trí.

Bước 5: Kiểm tra mối nối, mối hàn và dây buộc cốt thép

Đối với nối buộc, cần kiểm tra chiều dài chồng nối và khả năng giữ hai thanh đúng vị trí. Dây buộc có nhiệm vụ giữ hệ thép ổn định trong quá trình lắp dựng và đổ bê tông, chứ không phải thay thế chức năng chịu lực của thanh thép.

Nếu thiết kế sử dụng nối hàn hoặc nối cơ khí, việc kiểm tra phải theo đúng yêu cầu kỹ thuật của phương pháp đó. 

Bước 6: Kiểm tra chiều dày lớp bê tông bảo vệ

Lớp bảo vệ là khoảng bê tông từ bề mặt ngoài cấu kiện đến bề mặt cốt thép gần nhất và phải phù hợp yêu cầu thiết kế. Khoảng này có vai trò bảo vệ thép trước tác động môi trường, đồng thời góp phần đảm bảo điều kiện làm việc của kết cấu.

Nếu lớp bảo vệ yêu cầu một giá trị cụ thể thì chiều cao con kê bê tông phải được lựa chọn tương ứng với vị trí sử dụng, phải đủ mật độ để không bị võng hoặc lật khi công nhân di chuyển.

Bước 7: Kiểm tra độ ổn định và khả năng xê dịch của hệ cốt thép

Sau khi kiểm tra kích thước, nên tác động nhẹ tại một số vị trí để đánh giá độ chắc của hệ thép. Mục tiêu là xem khi công nhân đi lại, kéo vòi bơm và đầm bê tông thì thép có dễ dịch chuyển hay không.

Đối với sàn hai lớp, cần đặc biệt kiểm tra hệ kê giữ lớp trên. Với dầm và cột, xem các thanh chủ và đai có được cố định đúng vị trí không.

Bước 8: Kiểm tra độ sạch và tình trạng bề mặt cốt thép

Trước giờ đổ phải dọn sạch vụn dây kẽm, gỗ, bao bì, đất cát và rác bên trong ván khuôn. Bề mặt thép cũng cần được kiểm tra để tránh dầu mỡ, bùn hoặc chất bẩn ảnh hưởng đến liên kết với bê tông.

Tiêu chuẩn nghiệm thu ván khuôn cốt thép trước khi đổ bê tông

Tiêu chuẩn nghiệm thu ván khuôn cốt thép cần kiểm tra những gì?

Phần kiểm tra phải bao quát vị trí tim trục, cao độ, kích thước tiết diện, hình dạng cấu kiện, độ kín của các khe ghép, hệ giằng chống, khả năng ổn định và điều kiện tháo dỡ theo biện pháp thi công. Đồng thời cần kiểm tra thép có bị ép sát khuôn hay không, con kê có đúng vị trí và các chi tiết chôn sẵn đã hoàn thiện chưa.

Với dầm sàn, cần kiểm tra cả phía dưới hệ chống, các chân chống, nêm, giằng và những khu vực chuyển tiếp. 

Kiểm tra vị trí, kích thước và độ kín khít của ván khuôn

Cần đo chiều rộng, chiều cao hoặc chiều dày cấu kiện theo bản vẽ, kiểm tra tim trục và cao độ tại các điểm cần thiết. Khe ghép cốp pha phải được xử lý phù hợp để hạn chế mất hồ xi măng trong quá trình đổ.

Kiểm tra hệ chống đỡ và độ ổn định của ván khuôn

Hệ chống phải đủ khả năng giữ ổn định dưới tải trọng của bản thân cốp pha, thép, bê tông tươi, người và thiết bị thi công theo biện pháp được phê duyệt. 

Không nên đợi đến lúc bơm bê tông mới quan sát xem cốp pha có rung hay không. Trước khi đổ phải kiểm tra từ chân chống lên điểm liên kết, đặc biệt ở sàn cao, dầm lớn và những khu vực tập trung tải. Nếu phát hiện chống nghiêng, chân kê không ổn định hay liên kết lỏng thì phải xử lý trước.

Kiểm tra con kê và lớp bê tông bảo vệ cốt thép

Con kê nhỏ nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì vị trí thép. Vật liệu kê cần có kích thước phù hợp, đủ chắc và được bố trí với mật độ đáp ứng điều kiện thi công thực tế.

Ưu tiên con kê bê tông sàn có chiều cao đúng lớp bảo vệ tại những vị trí phù hợp thay vì tận dụng gạch vỡ, đá vụn hoặc mẩu gỗ. Đồ kê tự phát thường không đồng đều kích thước, dễ lật hoặc làm sai cao độ. Với thành dầm, thành cột cũng cần giải pháp giữ khoảng cách ngang chứ không chỉ quan tâm phần đáy.

Kiểm tra đường điện, đường nước và chi tiết chôn sẵn trước khi đổ bê tông

Trước giờ đổ phải kiểm tra ống điện, hộp nối, sleeve, ống xuyên sàn, lỗ chờ và các chi tiết chôn sẵn theo hồ sơ liên quan.

Checklist nghiệm thu cốt thép trước khi đổ bê tông

Tại công trường, một checklist ngắn gọn nhưng có thứ tự thường hiệu quả hơn việc mỗi người kiểm tra theo một thói quen khác nhau. Có thể tổ chức bảng kiểm như sau:

Những lỗi thường gặp khiến cốt thép chưa đạt yêu cầu nghiệm thu

Thiếu thép, sai đường kính hoặc sai chủng loại so với thiết kế

Trường hợp dễ gặp là thiếu thanh tăng cường, dùng nhầm đường kính hoặc bỏ sót thép tại một khu vực đặc biệt.  Cách phòng tránh tốt nhất là tổ trưởng hạng mục thép phải đọc cả mặt bằng và chi tiết trước khi gia công. Người kiểm tra sau đó đối chiếu độc lập.

Sai khoảng cách, vị trí hoặc cao độ cốt thép

Thép lớp trên của sàn có thể bị tụt do thiếu chân kê, thép đáy có thể sát cốp pha do con kê sàn bê đông quá thấp hoặc bố trí quá thưa.

Với những vị trí phù hợp, sử dụng con kê bê tông đúng kích thước giúp kiểm soát lớp bảo vệ ổn định hơn so với việc nhặt gạch vỡ hoặc đá tại công trường để kê tạm. Tuy nhiên, chỉ chọn đúng chiều cao vẫn chưa đủ. Phải bố trí mật độ hợp lý để hệ thép không võng giữa hai điểm kê khi chịu tải do người đi lại và thao tác thi công.

Nối và neo cốt thép không đúng yêu cầu

Các lỗi thường thấy gồm nối thiếu chiều dài, đặt mối nối không đúng khu vực, nhiều thanh nối tập trung hoặc phần neo không đạt chi tiết thiết kế. Đây là nhóm lỗi không nên xử lý bằng kinh nghiệm truyền miệng.

Cốt thép bị xê dịch, bám bẩn hoặc không ổn định

Hệ thép có thể đạt tại thời điểm vừa buộc xong nhưng không còn đạt sau một ngày nhiều tổ đội đi lại. Thép mũ bị giẫm xuống, con kê lật, thép thành dầm bị ép sát khuôn hoặc ống điện chen vào làm dịch chuyển thanh đều là tình huống thường gặp.

Vật tư Nam Thành cung cấp vật liệu hỗ trợ cốt thép bê tông

Trong thi công bê tông cốt thép, chất lượng kết cấu không chỉ phụ thuộc vào thép và bê tông mà còn liên quan đến những vật tư hỗ trợ. Con kê bê tông là một ví dụ điển hình. Sử dụng sản phẩm đúng chiều cao và phù hợp vị trí giúp đội thi công chủ động kiểm soát lớp bảo vệ, hạn chế tình trạng thép áp sát ván khuôn hoặc bị thay đổi cao độ trong quá trình thi công.

Vật tư Nam Thành cung cấp các dòng vật liệu phục vụ công tác xây dựng và thi công bê tông, trong đó có giải pháp con kê phục vụ bố trí cốt thép cho các hạng mục phù hợp. Giúp việc nghiệm thu cốt thép của nhà thầu trở nên dễ dàng hơn. Liên hệ ngay với Nam Thành qua hotline/zalo: 0902 469 466 để nhận ngay thùng con kê về cho công trình của mình.